Thứ Ba, 18/09/2012, 13:10

Ngân hàng TM đầu tư trái phiếu, góc nhìn từ những rủi ro tiềm ẩn

Nền kinh tế được chi phối chủ yếu bởi hệ thống ngân hàng khi phần lớn các doanh nghiệp dựa vào hoạt động vay vốn của các NHTM. Dự nợ tín dụng ngân hàng chiếm xấp xỉ 100% GDP của Việt Nam.

Ngân hàng TM đầu tư trái phiếu, góc nhìn từ những rủi ro tiềm ẩn

Bên cạnh hoạt động cho vay theo truyền thống, những năm gần đây, cácNHTM Việt Nam đã bắt đầu tham gia đầu tư trái phiếu để phân hóa rủi ro và tăngthêm thu nhập.

Hiện tại, đầu tư trái phiếu ở ViệtNam vẫn được coi như một hoạt động an toàn nhưng thực tế thì đầu tư trái phiếugắn rất nhiều với rủi, đăc biệt là rủi ro tín dụng và rủi ro lãi suất.

Rủiro tín dụng là một trong những rủi ro cơ bản của chứng khoán nợ. Rủi ro tín dụngcó thể chia thành:

o Rủiro không trả nợ hoặc vỡ nợ (Default)

o Rủiro tăng biên động tín dụng (Credit Spread)

o Rủiro xuống hạng định mức tín nhiệm

Rủiro lãi suất là một loại rủi ro thị trường phát sinh từ việc lãi suất trên thịtrường thay đổi. Về cơ bản, lãi suất thay đổi ngược chiều với giá trị chứngkhoán nợ. Rủiro thanh toán trước Rủiro thanh toán nhanh Rủiro tái đầu tư Rủiro thanh khoản Rủiro biến động giá của các quyền đi kèm với chứng khoán nợ Rủiro biến động tỷ giá Rủiro sự kiến Rủiro liến quan tới chính phủ nước ngoài

Dựa theo chủ thể phát hành, chứngkhoán nợ phân ra 5 loại:

Chứngkhoán nợ do chính phủ phát hành: Tín phiếu kho bạc, Trái phiếu kho bạc và kỳphiếu kho bạc Chứngkhoán nợ do cơ quan chính phủ và chính quyền địa phương phát hành Chứngkhoán nợ do doanh nghiệp phát hành Chứngkhoán nợ hình thành từ nghiệp vụ chứng khoán hóa Cácsản phẩm thị trường tiền tệ

Ở Việt Nam hiện tại chưa có chứngkhoán nợ hình thành từ nghiệp vụ chứng khoán hóa. Sản phẩm trên thị trường chủyếu là chứng khoán nợ do chính phủ phát hành và chứng khoán nợ do cơ quan chínhphủ và chính quyền địa phương phát hành (TP. Hồ Chí Minh tiên phong phát hànhtrái phiếu đô thị), các Ngân hàng Chính sách và Ngân hàng phát triển thườngphát hành trái phiếu huy động vốn dưới sự bảo lãnh của chính phủ. Ngoài ra, thịtrường trái phiếu doanh nghiệp cũng đang phát triển đặc biệt là kể từ sau năm2011 trở lại đây.

Theo số liệu thống kê thì thị trườngtrái phiếu 90% là thuộc về các tổ chức tín dụng , 8% là các cty bảo hiểm , tỷ lệnắm giữ của nhà đầu tư nước ngoài ít (5-6% tổng dư nợ) và hiện tại chúng ta chưa có các nhà đầu tư khác(quỹ hưu trí, các quỹ đầu tư …). Nhu cầu chủ yếu vẫn tập trung vào các kỳ hạnngắn.

Một vài nét về hoạt động đầu tư trái phiếu của các NHTM tại Việt Nam:


Do không có tổ chức xếp hạng tínnhiệm, đường cong lãi suất chuẩn, và khung pháp lý quy định khá lỏng lẻo nên hầunhư các NHTM không thực hiện trích lập dự phòng đầu tư trái phiếu (Có trích lậpnhưng không đáng kể). Riêng khoản đầu tư trái phiếu doanh nghiệp thì gần như bỏtrống. Theo quy định hiện tại thì nếu doanh nghiệp phát hành trái phiếu khôngtrả được nợ thì thậm chí phải sau 6 tháng trở lên các NHTM mới phải hoạch toántrích lập dự phòng khi coi đó như khoản phải thu. (Còn nếu vẫn xếp vào khoản đầutư thì có thể bỏ trích lập bởi theo quy định hiện tại, chúng ta không thể tìmđược dữ liệu giao dịch của 3 công ty chứng khoán lớn nhất).

Các NHTM vẫn coi trái phiếu chínhphủ là hoạt động đầu tư rất an toàn và việc đầu tư vào trái phiếu nhằm dự trữthanh khoản theo quy định của thông tư 13/19. Nhưng thực tế không hẳn là vậy,việc đầu tư trái phiếu chính phủ vẫn có thể dẫn tới trạng thái thua lỗ nếu lãisuất biến động không như ý (Năm 2008, các nhà đầu tư nước ngoài đã từng phải cắtlỗ ồ ạt trái phiếu chính phủ Việt Nam). Mặc dù trái phiếu chính phủ có thanhkhoản rất cao nhưng trong những điều kiện cụ thể, nó cũng có thể không có thanhkhoản. Chẳng hạn với lãi suất liên tục tăng cao các trái phiếu dài hạn sẽ có rủiro lớn và việc chuyển nhượng sẽ gặp khó khăn hoặc phải chiết khấu rất lớn.

Những biến tướng của thị trườngtrái phiếu chính phủ:

·Các NHTM có thể chuyển lợi nhuận từ ngân hàng rangoài thông qua hoạt động mua bán trái phiếu (Thường sẽ thấy Yield chênh lệch rấtlớn).

·Để tránh thuế hoặc ghi nhận lợi nhuận, tới kỳ chốtsổ, các NHTM thường thực hiện các giao dịch trái phiếu theo phương thức giao dịch outright và repo qua các sân sau củamình.

Trước đây, trái phiếu doanh nghiệpkhông được tính vào dư nợ tín dụng và do vậy, khoản mục này thường được cácNHTM dùng để lách các khoản cho vay mà không phải trích lập dự phòng như cáckhoản cho vay. Năm ngoái, các khoản chứng khoán đầu tư của 37 NHTM đã công bốbáo cáo BCTC tăng 9,7%.

Theo quy định hiện hành, đất thuê50 năm không được cầm cố thế chấp tại các NHTM nên các NHTM thường lách quy địnhbằng cách mua trái phiếu doanh nghiệp của các dự án thuê đất 50 năm.

Các NHTM thường tìm cách đưa vốntới đối tác chỉ định mà việc vay thẳng từ NHTM gặp khó khăn thông qua các côngty chứng khoán, công ty quản lý quỹ, tổ chức tín dụng khác…Cách làm là NHTM A ủythác (hoặc gửi tiền, cho vay liên ngân hàng) cho NHTM B, công ty tài chính,công ty chứng khoán con và sau đó các công ty trung gian này sẽ mua trái phiếucủa đối tượng mà NHTM A chỉ định.

Một doanh nghiệp muốn phát hànhtrái phiếu thường có 3 loại: Trái phiếu có tài sản đảm bảo, trái phiếu khôngtài sản đảm bảo, trái phiếu có bảo lãnh thanh toán của NHTM lớn (Ở Việt Nam,thường chỉ có NHTM quốc doanh đứng ra bảo lãnh, các tổ chức khác mới chấp nhậnmua trái phiếu doanh nghiệp). Trừ trường hợp có quan hệ với NHTM còn không đa sốcác doanh nghiệp khi phát hành trái phiếu nếu không có tài sản đảm bảo buộc phảicó bảo lãnh của NHTM lớn. Khoản bảo lãnhnày nằm ngoại bảng.

Như vậy, có thể thấy hoạt động đầutư trái phiếu của các NHTM khá lắt léo và chưa tuân theo các chuẩn mực quốc tế.Do vậy, nếu không xây dựng một thị trường trái phiếu chuẩn thì nguy cơ về rủiro thanh khoản đối với hoạt động đầu tư trái phiếu trong hệ thống NHTM sẽ xuấthiện trong tương lai khi quy mô của hoạt động này được mở rộng.

Duy Vũ

Theo TTVN

Theo cảnh báo của TS. Nguyễn Đức Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR), những cú sốc từ bên ngoài có thể sẽ khiến tỷ giá và lãi suất năm 2017 tăng, tác động dây chuyền tới thị trường bất động sản.
Tại hội thảo “Toàn cảnh thị trường bất động sản phân khúc Condotel: Cơ hội và thách thức” được tổ chức ngày 16/1, nhiều chuyên gia cho rằng việc mua bán bất động sản (BĐS) nghỉ dưỡng đang tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý.
Thông tư 329/2016/TT-BTC (có hiệu lực từ 01/3/2017) do Bộ Tài chính ban hành ngày 26/12/2016 quy đinh rõ các loại tổn thất mà doanh nghiệp bảo hiểm không có trách nhiệm bồi thường trong hoạt động đầu tư xây dựng.
UBND TP. Hà Nội vừa ban hành thông báo số 13/TB-UBND truyền đạt kết luận, chỉ đạo của Chủ tịch UBND thành phố, Trưởng Ban Chỉ đạo tổ chức lập Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng tại buổi làm việc với đơn vị tư vấn và nhà đầu tư dự án lập đồ án Quy hoạch 2 bên bờ sông Hồng.
Theo báo cáo của Knight Frank, nhà đất ở ngoại ô London hiện đang “nóng” hơn cả khu vực trung tâm thủ đô. So với số liệu năm 2008, giá nhà ở một số khu vực đã tăng tới hơn 50%.
Thay vì áp dụng cứng nhắc một mức và tại một thời điểm như Dự thảo sửa đổi Thông tư 36, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) vừa thiết lập lộ trình rút ngắn tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn. Điều này giúp giới kinh doanh BĐS như trút được một gánh nặng.
Theo báo cáo mới nhất của công ty Savills, hầu hết các dự án nhà ở tại Bình Dương nhắm vào đối tượng khách hàng là chuyên viên, lãnh đạo và người mua từ những tỉnh/ thành khác.
Theo một nguồn tin của BizLIVE, tại Hội thảo “Cơ hội và tiềm năng Tập đoàn FLC” vào ngày 15/1 tới, Tập đoàn FLC sẽ chính thức mở bán dự án FLC Complex tại 36 Phạm Hùng, quận Nam Từ Liêm, Hà Nội.
Lên đầu trang