Thứ Tư, 28/11/2012, 22:05

Đón ánh sáng trời

Ánh sáng là một phần quan trọng của công trình kiến trúc. Ánh sáng làm cho công trình có giá trị công năng sử dụng, làm tăng giá trị thẩm mỹ cho công trình, cả ngoại thất và nội thất.

Trước khi có chiếu sáng nhân tạo thì công trình hoàn toàn “thụ hưởng” ánh sáng tự nhiên, ánh sáng mặt trời. Bây giờ dẫu chiếu sáng nhân tạo đã phát triển ở mức độ rất cao, thì công trình vẫn cần tới ánh sáng tự nhiên, và không thứ ánh sáng nhân tạo nào có thể đẹp và có chất lượng bằng ánh sáng tự nhiên.

Đón ánh sáng trời | ảnh 1
Cửa sáng trên mái, một giải pháp chiếu sáng tự nhiên rất phù hợp với các công trình trưng bày do các diện tường là những nơi trưng bày, không thể khai thác ánh sáng. (công trình Nhà trưng bày di tích Mỹ Sơn – Thánh địa Mỹ Sơn, Quảng Nam).


Ánh sáng tự nhiên – nguồn tài nguyên vô tận

Nguồn sáng và năng lượng mặt trời có thể coi là vô tận. Từ hàng ngàn năm trước, khi xây dựng các công trình kiến trúc từ thời cổ đại, con người đã biết khai thác, sử dụng ánh sáng tự nhiên cho công trình.

Theo tiêu chuẩn Việt Nam, công trình nhà ở và công trình công cộng bắt buộc phải có chiếu sáng tự nhiên, được phân chia thành các nhóm giải pháp: Chiếu sáng trên, chiếu sáng bên và chiếu sáng hỗn hợp (cả trên và bên).

Ánh sáng tự nhiên cho chất lượng cao nhất, tốt nhất, hơn tất cả các loại ánh sáng nhân tạo mà sau này con người sáng tạo, phát minh ra.

Vật liệu kính ra đời đã làm thay đổi như một cuộc cách mạng trong kiến trúc. Với đặc tính cơ lý bền vững trước mọi điều kiện tự nhiên (mưa, nắng), kín đặc bề mặt nhưng lại trong suốt cho phép ánh sáng đi qua, kính làm cho việc đón ánh sáng vào công trình trở nên chủ động và dễ dàng hơn, hiệu quả hơn và cũng an toàn hơn cho môi trường sinh sống của con người trong công trình.

Hiệu quả

Hiệu quả ánh sáng tự nhiên mang lại là rất nhiều và có thể thấy rất rõ ràng. Trong mối tương quan với công trình kiến trúc, ánh sáng tự nhiên vừa đóng vai trò công năng quan trọng, và cũng là một phần cấu thành nghệ thuật kiến trúc.

Hiệu quả lớn nhất của ánh sáng tự nhiên đối với công trình kiến trúc chính là sự… miễn phí, bởi nguồn ánh sáng mặt trời là vô hạn. Bên cạnh đó, việc đầu tư xây dựng công trình không mất chi phí đầu tư cho hạ tầng kỹ thuật của hệ thống chiếu sáng liên quan (như chiếu sáng nhân tạo). Tất nhiên để khai thác ánh sáng tự nhiên hiệu quả thì cần thiết phải đầu tư nghiên cứu sâu cho khâu thiết kế; liên quan đến các giải pháp kiến trúc và vật liệu. Trong bối cảnh đáng báo động về môi trường toàn cầu như hiện nay, thì việc khai thác, tận dụng ánh sáng tự nhiên cũng có nghĩa là tiết kiệm năng lượng điện dùng cho chiếu sáng nhân tạo, cũng là tiết kiệm nhiên liệu và giữ gìn trái đất trước sự phá huỷ đang ngày càng gia tăng.

Đón ánh sáng trời | ảnh 2
Sự biến ảo kỳ diệu của ánh sáng tự nhiên trong không gian kiến trúc.

Và… hậu quả

Việc đón ánh sáng tự nhiên là cần thiết và dù rất hiệu quả thì thì thực tế vẫn có… những hậu quả tiêu cực. Ánh sáng tự nhiên không có lỗi. Lỗi này là ở con người, trong cả việc thiết kế, xây dựng và sử dụng, vận hành công trình.

Ánh sáng tự nhiên, hay ánh sáng trời là một nguồn sáng đặc biệt, mà con người không thể điều chỉnh được ở nguồn sáng, mà chỉ có thể đón nhận và điều chỉnh – nếu có – ở nơi tiếp nhận ánh sáng. Đó là một trong những đặc điểm cơ bản và cũng là nguyên nhân của một số hậu quả tiêu cực. Đa phần đó là việc tiếp nhận ánh sáng không đúng, không tương thích với môi trường hoạt động con người trong công trình kiến trúc.

Đón ánh sáng trời | ảnh 3
Sự biến ảo kỳ diệu của ánh sáng tự nhiên trong không gian kiến trúc.

Có ánh sáng tự nhiên cho mỗi không gian, về cơ bản là tốt, nhưng nếu thiếu và thừa sáng thì lại là điều bất tiện. Việc mở rộng kết cấu bao che đặc kín, sử dụng nhiều kính trong suốt để đón ánh sáng tự nhiên cũng đồng nghĩa với việc có thể đón ánh nắng nóng vào trong nhà, hay lên bề mặt kính – tạo nên hiệu ứng lồng kính, làm tăng nhiệt độ môi trường trong công trình kiến trúc. Cũng có trường hợp, không gian được thiết kế quá phụ thuộc vào ánh sáng tự nhiên, mà trong điều kiện không tốt về thời tiết, ánh sáng tự nhiên yếu, thành ra khu vực đó lại thiếu sáng. Hoặc trong một số trường hợp đặc biệt, việc khai thác ánh sáng tự nhiên gây hậu quả xấu trong một số thời điểm; như việc ánh sáng phản quang thông qua bề mặt vật liệu nhẵn bóng, phản chiếu tới những chỗ không cần thiết gây ảnh hưởng không tốt cho sinh hoạt và thẩm mỹ.

Khi không thể điều chỉnh được nguồn sáng, thì chỉ có thể điều chỉnh ở nơi tiếp nhận ánh sáng. Trong mỗi không gian có tính chất sử dụng khác nhau, hay trong từng thời điểm, cần nguồn sáng có cường độ khác nhau; vì vậy cần có những giải pháp để điều tiết ánh sáng, “lọc sáng” sao cho phù hợp. Đó là những kết cấu linh hoạt để chắn sáng, là những hệ lam, tường hoa, mành rèm, cây xanh…; cũng có thể dùng vật liệu cùng màu sắc cho phù hợp. Khi đó, nguồn sáng tự nhiên sẽ đem lại hiệu quả và hạn chế tối đa những hậu quả tiêu cực.

(Theo SGTT)

Bên cạnh những ưu điểm vượt trội về độ bám dính, phương pháp thi công và chất lượng công trình, keo dán gạch vẫn còn tồn tại những hạn chế nhất định, ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn và sử dụng của gia chủ cũng như chủ thầu.
Có một “luật bất thành văn” nhưng được áp dụng phổ biến ở nhiều nước, đó là số lượng bậc cầu thang nối giữa 2 tầng thường là số lẻ. Người ta quan niệm, nếu số bậc cầu thang chẵn, bước cuối cùng là chân trái, sẽ bị ngược với thói quen chân phải luôn đi trước.
Nhờ ưu điểm cách nhiệt tốt và chi phí xây dựng thấp, những ngôi nhà làm bằng đất kết hợp với một số vật liệu tự nhiên là một phương án xây nhà khả thi cho những người có thu nhập thấp.
Lên đầu trang