Thứ Tư, 23/05/2012, 10:01

Làm sao để giảm giá thuê nhà?

Bài viết của KTS Nguyễn Thu Phong, phó chủ tịch hội Kiến trúc sư Tp.HCM đăng trên KT&ĐS số tháng 4/2012.

Gặp nhau ở “giá thuê”

Làm sao để giảm giá thuê nhà? | ảnh 1
Nguồn cung cho thị trường nhà cho thuê trung cấp còn thấp.

Tính cung cầu gặp gỡ và tạo dựng một thị trường nhà ở cho thuê đích thực, chỉ có thể giải quyết bền vững khi có điểm gặp gỡ hợp lý ở “giá thuê nhà”. Kỳ vọng của người cho thuê nhà (chủ nhà) và người đi thuê (người thuê) hoàn toàn khác nhau và đôi lúc là xung đột chính yếu, có thể phân tích nhanh các đặc tính:

Chủ nhà: muốn đầu tư ít, tận dụng bất động sản sẵn có, đầu tư tối thiểu, sinh lợi nhanh, và sẵn sàng tăng giá thuê để bảo toàn vốn và làm sao để chi bảo trì ở mức tối thiểu.

Người thuê: mong muốn giá thuê thấp, giá đảm bảo ổn định, không tăng đột biến, muốn được cung cấp dịch vụ chuyên nghiệp và chất lượng nhà thuê đảm bảo dài hạn.

Thực tế hiện nay, thị trường cũng đã có thị trường nhà cho thuê hình thành hiện hữu, nhưng lộ rõ và phổ biến nhất là nhà cho thuê khá và cao cấp dành cho người nước ngoài (lên đến vài trăm ngàn người tại Tp.HCM với những cộng đồng dân cư lớn như Hàn Quốc, Nhật Bản, Đài Loan…) hoặc những khách thuê là quản lý cao cấp người Việt Nam, Việt kiều tập trung tại các khu biệt thự cao cấp tại Thảo Điền, quận 2, khu Phú Mỹ Hưng và tại hầu hết các chung cư trung cao cấp của Tp.HCM. Thị trường thứ hai, phân khúc thấp, là từ 1 – 2 triệu sinh viên, người lao động phổ thông, các lao động nghề dịch vụ đang ở thuê tại các khu nhà trọ, thuê phòng, thuê nhà ngoại ô để mưu sinh với giá thuê rất thấp và dịch vụ chất lượng kém, không đồng đều.

Vậy thị trường nhà cho thuê, chúng ta đang thảo luận ở đây, là thị trường nhà cho thuê nào? Phải chăng là thị trường trung cấp, dành cho người đi làm ổn định, trung lưu và những gia đình trẻ ở độ tuổi 25 – 45, trước khi có những ngôi nhà sở hữu đầu tiên; thị trường này cũng nên mở rộng về sau cho những người lao động lớn tuổi hay người hưu trí, cho những căn hộ hợp lý với người ở độ tuổi 50 – 70 tuổi. Đây là những thị trường nhà cho thuê chưa hình thành và chưa đáp ứng nhu cầu xã hội. Đó cũng là lý do chưa có nguồn cung tốt, nên những người có nhu cầu thuê phải bằng mọi giá vét sạch tiền để dành của mình để chi trả cho việc mua nhà giá cao, cao hơn sức thu nhập, thậm chí vay mượn không hợp lý để có được ngôi nhà sống ổn định.

Thị trường trung cấp này, chính là thị trường nối tiếp từ thị trường cấp thấp lên và có sự đón nhận một phần các khách hàng từ thị trường cao cấp xuống.

Không dám và không thể bàn từ vế người thuê thị trường cấp thấp trả tiền thuê cao hơn để có sản phẩm chất lượng tốt (vì liên quan đến mức thu nhập tối thiểu và trung bình của người lao động trong nền kinh tế), chúng ta thử bàn xem cách nào cho “giá thuê” thấp xuống? Hay là những giải pháp từ chủ đầu tư nhà ở cho thuê và sản phẩm cho thuê. Có các gợi ý sau:

Sản phẩm thuê có diện tích, giá thành hợp lý (ở càng rộng trả tiền thuê càng đắt): kèm theo là một loạt các giải pháp: giải pháp thiết kế, giải pháp tiêu chuẩn xây dựng (cho phép các tiêu chuẩn linh hoạt phù hợp với từng loại đối tượng khách thuê), giải pháp vật liệu và trang thiết bị cơ bản, giải pháp quy hoạch – tạo quỹ đất ở xa với bán kính đi lại hợp lý…

Kinh doanh nhà ở cho thuê nhận được các ưu đãi chính sách: đối với chủ đầu tư cần ưu đãi về tiếp cận quỹ đất, về vốn vay, về thuế thu nhập (nhà cho thuê thương mại, mặt tiền phố, cao ốc văn phòng cần có mức đánh thuế thu nhập cao hơn là loại nhà cho người dân thuê để ở, giúp giải toả áp lực cung nhà dồn lên vai nhà nước). Đối với người đi thuê, chi phí thuê nhà ở nên được tính hợp lý vào cơ cấu giảm trừ chi tiêu của thu nhập cá nhân (ví dụ có mức sàn đối với người đã có nhà ở – và cụ thể đối với người chứng minh được chi phí thuê có hoá đơn cụ thể đang được trả hàng tháng).

Hình thành một thị trường giao dịch chuyên nghiệp: các sàn giao dịch bất động sản đang rất thạo với các sản phẩm mua bán, nhưng các giao dịch cho thuê thì mỗi nơi mỗi khác, và quản lý nhà nước với sản phẩm này, các quy định hợp đồng, pháp lý ràng buộc còn rất sơ sài. Người cần thuê nhà cũng lúng túng với hệ thống thông tin tiếp cận như thế nào, khi thị trường còn manh mún nhỏ lẻ.

Hình thành các quy định quản lý rành mạch và chuẩn mực cơ bản đối với sản phẩm nhà cho thuê: Bên cạnh đó, văn hoá ở nhà chung cư còn chưa ổn với hàng loạt sự tranh chấp giữa cư dân và ban quản lý, chủ đầu tư, thì văn hoá thuê nhà chuyên nghiệp với các quy định quản lý giúp Nhà nước quản lý, hai bên thuê và cho thuê ứng xử đúng cách còn là một bước tiến khá xa cần nỗ lực. Nếu hình thành một thị trường nhà cho thuê vội vàng, thiếu tầm nhìn, sẽ phát sinh rất nhiều sự cố mang tính hệ thống, ảnh hưởng đến chủ trương đúng đắn của việc phát triển sản phẩm nhà ở cho thuê.

Mô hình “nhà cho thuê” hay “phòng cho thuê”

Làm sao để giảm giá thuê nhà? | ảnh 2
Chung cư mini là mô hình khá linh hoạt với cả người thuê lẫn người cho thuê hiện nay.

Góp ý cụ thể, bài viết sẽ bàn sâu về các tiêu chuẩn diện tích cho thuê, xem thử giải pháp ở khâu này có tạo nên những sản phẩm đích thực hay không? Rõ ràng giá thuê càng cao khi nhà ở càng rộng thì diện tích nhân giá đầu tư hoặc giá thuê cơ bản càng đắt. Vì vậy cuộc tranh cãi về căn hộ mini 20m2 đã ồn ào dư luận hai năm trước, sẽ rất dễ hiểu khi nhận thức đó là căn hộ dạng studio, một phòng khép kín dành cho thuê. Căn hộ đó có thể sở hữu bởi các chủ đầu tư, nhưng mục đích sử dụng chính là để cho thuê. Sẽ không có ai có ý định ăn đời ở kiếp cả gia đình 2 – 3 thế hệ trong một căn hộ mini như vậy cả, thích hợp nhất là để cho thuê. Hoặc ở góc độ quản lý nhà ở, căn hộ đó được các tổ chức xã hội xác định là căn hộ “một giường” chỉ dành cho người độc thân, một cặp vợ chồng, và tối đa cặp vợ chồng có con nhỏ dưới sáu tuổi. Việc quản lý nhân khẩu ở đây có ý nghĩa là quản lý mô hình chất lượng sống, hạn chế việc phát sinh nhà ổ chuột trên cao tại các chung cư. Nói cách khác, việc định nghĩa và quy chuẩn các dạng nhà ở là Nhà nước hoàn toàn có thể nghiên cứu và đưa ra luật định, nhà đầu tư và người mua, thuê có thể hiểu và quyết định đầu tư hay không?

Nhà cho thuê dưới góc độ thiết kế sẽ không có nhiều phòng ốc rộng rãi, nếu theo tiêu chuẩn của bộ Xây dựng thì phòng ngủ phải tối thiểu 12m2 , nếu theo kiểu tiết kiệm của Nhật Bản, thì những chiếu giường đơn, hoặc mini double chỉ đòi hỏi diện tích phòng từ 8 – 9m2, nếu so sánh đơn giản, thì người thuê phải chấp nhận ở tối giản, giảm đi 3m2 để giá thuê rẻ hơn, họ cũng vui vẻ chấp thuận. Vậy căn hộ hai phòng ngủ, một phòng khách, 3 – 4 nhân khẩu đôi khi cũng chỉ có diện tích 35 – 40m2, căn hộ kiểu này cũng rất phổ biến ở Hong Kong. Và đối chiếu như hiện nay, các chung cư trung cấp có căn hộ tối thiểu hai phòng ngủ phải trên 50m2 rõ ràng làm giá thuê đội lên 10 – 15m2, tức là giá thuê sẽ đắt hơn từ 20 – 30% so với việc tồn tại một sản phẩm cho thuê lý tưởng 35m2. Tất cả điều này đều có thể ứng dụng trong thiết kế, nhưng vướng mắc nằm ở các quy định hiện hành của ngành xây dựng cho cập nhật các mô hình thể loại nhà cho thuê với các tiêu chuẩn thấp này.

Cũng đã có sự tháo gỡ phần nào đối với một mô hình ở linh hoạt là chung cư mini cho phép tồn tại các căn hộ được sở hữu riêng trên các khu đất nhỏ, có quy mô xây dựng trung tầng, tập hợp nhiều căn hộ nhỏ, nhưng sự triển khai hiện nay cũng còn nhiều vướng mắc. Nếu nhân rộng thể loại này, đó cũng là nguồn cung đáng kể tham gia vào thị trường cho thuê.

Nói về sự khác biệt giữa nhà cho thuê, căn hộ cho thuê, thì chúng ta nghĩ đến một mô hình ở hoàn chỉnh, còn nghĩ đến “phòng cho thuê” là chúng ta đề cập đến khả năng cung cấp diện tích ở đạt tiêu chuẩn cơ bản cho các đối tượng cần nơi cư trú tối thiểu đạt tiêu chuẩn vệ sinh an toàn cuộc sống. Tóm lại, chỉ khi có sự cảm thông về ý niệm “phòng cho thuê” hoặc “căn hộ mini” thì mới cởi trói được các quy định về quản lý đầu tư xây dựng các mô hình nhà ở cho thuê, đưa các giải pháp tiệm cận thực tế, giúp giảm “giá thuê” về với thị trường thực trong bối cảnh giá đất và giá xây dựng vẫn rất cao so với thực tế thu nhập của người dân Việt Nam.

Đô thị vệ tinh, giao thông công cộng và nhà ở cho thuê

Đưa ra ba vấn đề này, vì đây là một giải pháp nữa cụ thể trong yếu tố quy hoạch và phát triển đô thị, sự liên quan ở đây mang tính hữu cơ đồng bộ. Giá thuê chỉ có thể tiệm cận người dân, khi đừng bị áp lực quá bởi giá thành căn nhà, nhất là giá đất cao ở Việt Nam. Vậy chọn phương án ở xa, để chi phí thuê giảm xuống, người dân chỉ biết trông chờ vào sự kết nối với nơi làm việc và trung tâm đô thị bằng hệ thống giao thông công cộng tiên tiến. Nếu ở xa, mà mỗi ngày vẫn mất 2 – 3 tiếng đồng hồ đi làm xe máy khói bụi với tiền xăng tăng cao từ ngoại thành vào, chi phí đi lại tốn kém, thì mọi người lại quay về ở chật trong trung tâm, giá thuê cao, để đi lại cho tiện. Ngược lại, sự đồng bộ trong quy hoạch phát triển các thành phố vệ tinh, dãn dân đô thị, tạo nhịp điệu đi làm quả lắc với các khu nhà ở mới tiện nghi, rẻ ngoài ngoại vi sẽ là một sự phát triển cân đối, cũng là nơi có nhiều quỹ đất rẻ, giúp nhà đầu tư mạnh dạn xây dựng các mô hình chung cư cho thuê (Ngược lại là xu hướng chung cư khoét lõm trong các khu quận nội thành cũ đang gây áp lực quá tải lên hệ thống các đường phố hẻm nhỏ hiện nay rất phổ biến tại Tân Bình, Tân Phú, Bình Thạnh…).

Sự ổn định đồng bộ trong cơ cấu chi tiêu cuộc sống

Dưới góc độ kinh tế xã hội, giải quyết vấn đề thuê nhà cần sự giải quyết đồng bộ trên các cấu trúc chi tiêu của cá nhân và sự cân đối đầu vào đầu ra của từng cá thể. Nếu vẫn còn các hình thức thu nhập khác quan trọng hơn lương cơ bản, các bổng lộc, nguồn thu không kê khai cao hơn nguồn lương chính, thì sẽ không thể nào tính được các chi tiêu cá nhân hợp lý được khấu trừ thuế, từ đó cũng khó hỗ trợ thuế thuê nhà. Nói cách khác, chi phí thuê nhà có hoá đơn chứng từ (được trợ giá từ thuế thu qua chủ nhà) cũng sẽ tham gia các giải trình thuế cá nhân để bớt đi thuế thu nhập cá nhân. Chúng ta hiện nay áp dụng các hạn mức thuế thu nhập định mức 4 triệu đồng, 6 triệu đồng, 10 triệu đồng… có giảm trừ gia cảnh nhân khẩu phụ thuộc mà không thực hiện được các khả năng kê khai chi tiêu dùng cá nhân, chỉ áng chừng, tức là chúng ta phó mặc cho người dân tự xoay xở trong định mức mà không cần hoá đơn đầu vào trong các chi tiêu hợp lý của họ, không xem xét họ tiêu dùng và đã nộp thuế VAT tiêu thụ một cách tích cực như thế nào? Trong đó có tiêu dùng cho chi phí nhà ở nói chung và cụ thể là phí thuê nhà nói riêng.

Ths.KTS Nguyễn Thu Phong
(Theo SGTT)

Trong mạch chảy hình thành quần thể chung cư, khu đô thị mới, ngày càng nhiều phong cách ngoại quốc được du nhập vào Việt Nam từ chất lượng, kiến trúc, tới quản lý dịch vụ…
"Ở các thị trường nước ngoài, người ta mua chứng khoán nhiều hơn BĐS. Nhưng ở Việt Nam người dân thích đầu tư BĐS hơn là bỏ tiền vào các quỹ đầu tư hay chứng khoán", Giám đốc điều hành CBRE ông Marc Townsend cho biết.
Tại buổi làm việc với lãnh đạo Sở Xây dựng mới đây, Bí thư Thành ủy Đà Nẵng Nguyễn Xuân Anh đã chỉ rõ, mỗi nhà xây dựng trái phép được chung chi 30-50 triệu đồng, đồng thời yêu cầu cho thôi chức Chủ tịch UBND quận nếu để xảy ra tình trạng xây dựng nhà trái phép.
Chính phủ vừa đề xuất Quốc hội xem xét một số dự án quan trọng quốc gia, dự án trọng điểm giai đoạn 2016 - 2020 bao gồm đường bộ cao tốc Bắc – Nam, sân bay Long Thành, đường sắt cao tốc Bắc Nam... Tổng mức đầu tư ban đầu ước tính hơn 66 tỷ USD
Giá nhà đất tiếp tục leo thang chóng mặt là một phần nguyên nhân khiến các nhà đầu tư BĐS nước ngoài kém mặn mà với thị trường Nhật Bản.
Vừa qua, có một số Ngân hàng đã thực hiện điều chỉnh giảm lãi suất huy động VNĐ đối với các kỳ hạn dưới 1 năm, mức giảm từ 0,3 - 0,5%. Có nhiều ý kiến tỏ ra lạc quan về tác động tích cực của động thái này tới thị trường bất động sản. Tuy nhiên, cũng có quan điểm tỏ ra khá thận trọng về tác động của việc giảm lãi suất.
Theo báo cáo mới nhất của công ty Savills, hầu hết các dự án nhà ở tại Bình Dương nhắm vào đối tượng khách hàng là chuyên viên, lãnh đạo và người mua từ những tỉnh/ thành khác.
Theo một nguồn tin của BizLIVE, tại Hội thảo “Cơ hội và tiềm năng Tập đoàn FLC” vào ngày 15/1 tới, Tập đoàn FLC sẽ chính thức mở bán dự án FLC Complex tại 36 Phạm Hùng, quận Nam Từ Liêm, Hà Nội.
Lên đầu trang